Table of Contents
Toggle4. La réception du Concile Vatican II dans le droit de la vie consacrée du CCEO
Dansou Stanislas NOUGBO
Université Catholique de l’Afrique de l’Ouest-Unité Universitaire à Abidjan (Côte d’Ivoire)
Résumé : Le droit canonique organise la vie de l’Église. Ainsi le Code des Canons des Églises Orientales (CCEO) consacre son Titre XII à la vie consacrée. Ce titre devrait être l’aggiornamento de l’ancien droit oriental de la vie consacrée, le motu proprio Postquam Apostolicis Litteris de Pie XII, selon les enseignements et les recommandations du Concile Vatican II. L’étude du Titre XII montre qu’il a placé les moines comme prototype des religieux suivant ainsi la tradition orientale. Plusieurs autres points montrent aussi le caractère oriental du Titre XII du CCEO, tel que l’inexistence des instituts laïcs par fidélité à la classification tripartite du peuple chrétien en Orient. En somme plusieurs éléments du Titre XII montrent que la législation du CCEO sur la vie consacrée est la traduction en langage juridique de l’ecclésiologie du Concile Vatican II sur la vie consacrée, dans la fidélité aux traditions ancestrales des Églises d’Orient sur la vie consacrée.
Mots-clés : consacrée, droit, oriental, tradition, vie.
The reception of the Second Vatican Council in the CCEO’s law on consecrated life
Abstract: Canon law governs the life of the Church. Thus, the Code of Canons of the Eastern Churches (CCEO) devotes Title XII to consecrated life. This title is intended to be an aggiornamento of the former Eastern law on consecrated life – Pius XII’s motu proprio Postquam Apostolicis Litteris – in accordance with the teachings and recommendations of the Second Vatican Council. A study of Title XII shows that it designates monks as the prototype of religious, thus following Eastern tradition. Several other points also highlight the Eastern character of Title XII of the CCEO, such as the absence of lay institutes, in keeping with the tripartite classification of the Christian people in the East. In short, several elements of Title XII demonstrate that the CCEO’s legislation on consecrated life is the legal translation of the Second Vatican Council’s ecclesiology on consecrated life, while remaining faithful to the ancestral traditions of the Eastern Churches regarding consecrated life.
Keywords: consecrated, law, eastern, tradition, life.
Références bibliographiques
1- BENOÎT XIV, 1755, Lettre Encyllique Allatae sunt, 26 juillet 1755, in CIC Fontes II ; Encyclique Allatae Sunt (26 juillet 1755), consulté le 27 juin 2026.
2- BENOÎT XV, 1917a, Codex Iuris Canonici, Pii X Ponteficis Maximi Iussu digestus Benedicti Papae XV Auctoritate promulgatus, 27 maii 1917, AAS 9, Pars II (1917), p. 11-456.
3- BENOÎT XV, 1917b, Motu proprio Dei providentis, in AAS 9 (1917), p. 529-531.
4- COMMISSION PONTIFICALE POUR LA RÉVISION DU CODE DE DROIT CANONIQUE ORIENTAL, 1975, Nuntia 1 (1975), p.1-31.
5- COMMISSION PONTIFICALE POUR LA RÉVISION DU CODE DE DROIT CANONIQUE ORIENTAL, 1976, Nuntia 3 (1976), p. 1-100.
6- COMMISSION PONTIFICALE POUR LA RÉVISION DU CODE DE DROIT CANONIQUE ORIENTAL, 1977, Nuntia 4 (1977), p. 1-127.
7- COMMISSION PONTIFICALE POUR LA RÉVISION DU CODE DE DROIT CANONIQUE ORIENTAL, 1980, Nuntia 11 (1980), p. 1-91.
8- COMMISSION PONTIFICALE POUR LA RÉVISION DU CODE DE DROIT CANONIQUE ORIENTAL, 1983, Nuntia 16 (1983), p. 1-108.
9- CONCILE ŒCUMÉNIQUE VATICAN II, 1965a, Constitution dogmatique Lumen Gentium, AAS 57 (1965), p. 5-67.
10- CONCILE ŒCUMÉNIQUE VATICAN II, 1965b, Décret Orientalium Ecclesiarum, AAS 57 (1965), p. 76-89.
11- CONCILE ŒCUMÉNIQUE VATICAN II, 1965c, Décret Unitatis Redintegratio, sur l’Œcuménisme, AAS 57 (1965, p. 90-112.
12- CONCILE ŒCUMÉNIQUE VATICAN II, 1966a, Décret Christus Dominus sur la charge pastorale des évêques, AAS 58 (1966), p. 673-696.
13- CONCILE ŒCUMÉNIQUE VATICAN II, 1966b, Décret Perfectae Caritatis, AAS 58 (1966), p. 702-712.
14- Concile Œcuménique Vatican II, 1967, Constitutions, Décrets, Déclarations, Messages, Paris, Édition du Centurion.
15- CONGRÉGATION POUR LES ÉGLISES ORIENTALES, 1972, Decretum Facultates Religiosis Orientalibus conceduntur, Orientalium Religiosorum, AAS 64 (1972), p. 738-743.
16- CONGRÉGATION POUR LES ÉGLISES ORIENTALES, 1996, Istruzione per l’applicazione delle prescrizioni liturgiche del Codice dei Canoni delle Chiese Orientali, Città del Vaticano, Libreria Editrice Vaticana.
17- JEAN XXIII, 1959, Allocution « Questa festiva ricorrenza », AAS (1959), p. 65-69.
18- JEAN PAUL II, 1983, Codex Iuris Canonici, Auctoritate Ioannis Pauli PP. II promulgatus, 25 ianuarii 1983, AAS 75, Pars II (1983), p. 1-301. La version française : Sol Thierry (sous la direction de). Avec la collaboration de Mgr D. Le Tourneau, du Père B. Gonçalves c.o. et de Mgr J. I. Arrieta, Code de droit canonique, bilingue et annoté, Montréal 20245.
19- JEAN PAUL II, 1990, Codex Canonum Ecclesiarum Orientalium, Auctoritate Ioannis Pauli PP. II promulgatus, 18 octobris 1990, AAS 82 (1990), p. 1061-1353. La version française : Émile, E.-René, M., ed., 1997, Code des Canons des Églises Orientales, Cité du Vatican, Libreria Editrice Vaticana.
20- LANNE Emmanuel, 1981, « La revision du Droit canonique oriental et le retour aux traditions authentiques de l’Orient », in Irenikon 54 (1981), p. 485-497.
21- NAZ Raoul, ed., 1949, Dictionnaire de Droit Canonique, IV, Paris.
22- PAUL VI, 1966, Litterae apostolicae motu proprio datae normae ad quaedam exsequenda ss. Concilii Vaticani II Decreta statuuntur, Ecclesiae Sanctae, AAS 58 (1966), p. 757-787.
23- PETRANI Alexius, 1933, « An adsit ritus praestantior », Apollinaris 6 (1933), p. 74-82.
24- PIE XI, 1923, Lettera Enciclica Rerum Orientalium, 8 settembre 1928, AAS 20 (1928), p. 277-788.
25- PIE XI, 1931, Lettre Encyclique Quadragesimo anno, 15 mai 1931, AAS 23 (1931), p. 177-228.
26- PIE XII, 1949, Lettre apostolique en forme de motu proprio Crebrae Allatae sur le mariage, AAS 41 (1949), p. 89-119.
27- PIE XII, 1950, Lettre apostolique en forme de motu proprio Sollicitudinem Nostram sur les procès AAS 42 (1950), p. 5-120.
28- PIE XII, 1952, Lettre apostolique en forme de motu proprio Postquam Apostolicis Litteris sur le droit des religieux, les biens temporels de l’Église, ainsi que la terminologie du droit oriental, AAS, 44 (1952), p. 65-152.
29- PIE XII, 1957, Lettre apostolique en forme de motu proprio Cleri Sanctitati sur les rites orientaux et les personnes, AAS 49 (1957), p. 433-600.
30- PINTO Pio Vito, ed., 2001, Commento al Codice dei canoni delle Chiese orientali, Città del Vaticano, Libreria Editrice Vaticana.
31- SACRÉE CONGRÉGATION DES RELIGIEUX, 1967, Decretum De facultatibus, quae Supremis Moderatoribus Religionum laicalium iuris Pontificii tribuuntur, Religionum laicalium, AAS 59 (1967), p. 362-364.
32- SACRÉE CONGRÉGATION POUR LES RÉLIGIEUX ET LES INSTITUTS SÉCULIERS, 1969, Instructio De accommodata renovatione institutionis ad vitam religiosam ducendam, Renovationis causam, du 06 janvier 1969, AAS 61 (1969), p. 103-120.
33- SALACHAS Dimitrios, 2006, La vita consacrata nel Codice dei Canoni delle Chiese Orientali (CCEO), Bologna, Edizioni Dehoniane.
34- SECRETARIA STATUS, 1967, Rescriptum Pontificium Supremis Moderatoribus Religionum clericalium iuris Pontificii atque Abbatibus Praesidibus Congregationum Monasticarum facultates quaedam ab Apostolica Sede delegantur, Cum Admotae, AAS 59 (1967), p. 374-378.
35- ZUZEK, Ivan, 1994, «Bipartizione o tripartizione dei christifideles nel CIC e nel CCEO», in Apollinaris 67 (1994), p. 63-88.